Commons:Ghi giấy phép
From Wikimedia Commons, the free media repository
|
This project page in other languages:
Alemannisch | Asturianu | Català | Česky | Deutsch | Ελληνικά | English | Español | Suomi | Français | Galego | Magyar | Italiano | 日本語 | 한국어 | Occitan | Polski | Português | Română | Русский | Slovenčina | Slovenščina | Türkçe | Українська | Tiếng Việt | 中文(简体) | 中文(繁體) | +/− |
|
Trang Commons:Ghi giấy phép cố gắng cung cấp cho những người không rành về ngôn ngữ pháp luật một cái nhìn tổng quan về các luật bản quyền phức tạp thông qua một hướng dẫn chi tiết cùng với các ví dụ. Mục đích của trang là giúp bạn tìm hiểu xem bạn có được phép truyền một hình ảnh hay một tập tin phương tiện nào đó lên Wikipedia Commons hay không. Wikimedia Commons chỉ chấp nhận nội dung tự do, có nghĩa là, những hình ảnh và tập tin phương tiện có thể được dùng bởi bất kỳ ai, với bất kỳ mục đích nào [1]. Chi tiết sẽ được giải thích sau đây. Wikimedia Commons không chấp nhận sử dụng hợp lý; mời xem bên dưới để biết lý do. Commons cũng không chấp nhận nội dung chỉ đơn thuần là phi thương mại. Giấy phép áp dụng cho một hình hoặc tập tin phương tiện phải được ghi rõ ràng tại trang mô tả về hình sử dụng thẻ quyền. Tất cả thông tin mà giấy phép đó đòi hỏi phải được cung cấp tại trang mô tả. Thông tin cung cấp tại trang mô tả hình phải đủ chi tiết để các thành viên khác có thể xác nhận tình trạng giấy phép đó. Tốt nhất là làm điều đó trong ô tóm tắt mô tả hình ngay tại trang truyền lên. Nếu bạn muốn xin quyền sử dụng từ người giữ bản quyền xin hãy sử dụng Mẫu email có sẵn để làm điều đó. |
[edit] Những giấy phép được chấp nhận
Tất cả tài liệu trên Commons phải được ghi giấy phép là giấy phép tự do, nó cho phép bất kỳ ai cũng có thể sử dụng tài liệu đó cho bất cứ mục đích gì (xem thêm Commons:Criteria for inclusion). Cụ thể hơn, giấy phép phải thỏa mãn những điều kiện sau:
- Phải cho phép tái xuất bản và phân phối
- Phải cho phép xuất bản các tác phẩm dẫn xuất từ nó
- Phải cho phép sử dụng tác phẩm cho mục đích thương mại
- Có thể phải ghi công tất cả tác giả/người đóng góp vào tác phẩm đó.
- Có thể phải phát hành tác phẩm dẫn xuất dưới cùng một một loại giấy phép.
- Có thể phải sử dụng những định dạng tập tin không bị ràng buột khi sử dụng.
Những hạn chế sau không được áp dụng cho hình hoặc tập tin phương tiện:
- Chỉ dùng tại Wikimedia (chỉ có một ngoại lệ duy nhất thuộc giấy phép không tự do ở đây, đó là Biểu trưng của Wikimedia và những thiết kế khác do Tổ chức Wikimediagiữ bản quyền, và đó là những thương hiệu, dấu hiệu dịch vụ hoặc những yếu tố thiết kế khác để xác định những trang này thuộc về những dự án khác nhau của Tổ chức Wikimedia)
- Chỉ dùng với mục đích phi thương mại/giáo dục
- Sử dụng với điều khoản hạn chế do sử dụng hợp lý
- Việc thông báo cho tác giả là bắt buộc, chứ không phải là đề nghị, cho tất cả hoặc một số dạng sử dụng
Cụ thể là, những tài liệu sau nói chung đều không được phép:
- Hình chụp màn hình một phần mềm mà phần mềm đó không được phát hành dưới giấy phép tự do. Hình chụp màn hình phần mềm dưới giấy phép GPL hoặc giấy phép phần mềm tự do tương tự nói chung được chấp nhận.
- Hình chụp màn hình TV (chương trình và thương mại).
- Ảnh quét hoặc ảnh tái sản xuất từ tác phẩm nghệ thuật có bản quyền, đặc biệt là bìa sách, bìa album/CD nhạc, v.v.
- Các biểu tượng, biểu trưng, v.v. có bản quyền
- Các mô hình, mặt nạ, đồ chơi, và những vật khác đại diện cho một tác phẩm có bản quyền, như nhân vật phim hoạt hình hoặc điện ảnh (chứ không chỉ một diễn viên cụ thể, bất kể là vai diễn nào)
Commons rõ ràng cũng cho phép tất cả các tác phẩm không thích hợp để giữ bản quyền (có nghĩa là phạm vi công cộng). Tuy nhiên vẫn chưa chắc chắn việc xử lý thế nào đối với các tài liệu ở phạm vi công cộng ở nước này, nhưng ở nước khác thì không. Xin đọc phần về phạm vi công cộng ở bên dưới.
[edit] Đa giấy phép
Bạn có thể đưa ra bao nhiêu loại giấy phép bạn muốn cho một tập tin là tùy bạn miễn là ít nhất một trong số đó phù hợp với tiêu chuẩn về các giấy phép tự do bên trên. Ví dụ, những tập tin phát hành dưới giấy phép "phi thương mại" được chấp nhận chỉ khi chúng cũng được phát hành dưới giấy phép tự do cho phép sử dụng với mục đích thương mại.
Đa giấy phép với những giấy phép có hạn chế có thể được yêu cầu phải tương thích với mô hình giấy phép của những dự án khác; Tương tự, việc đưa ra đa giấy phép cho phép người tạo ra tác phẩm dẫn xuất có thể phát hành tác phẩm chỉ với giấy phép hạn chế, nếu họ muốn - có nghĩa là, nó cho người sáng tạo ra các tác phẩm dẫn xuất nhiều quyền tự do hơn trong việc chọn giấy phép để sử dụng cho tác phẩm của họ.
[edit] Những giấy phép phổ biến
Những giấy phép phổ biến sau được đa số các tài liệu ở Commons sử dụng:
- Creative Commons Giấy phép Attribution/Share-Alike
- Giấy phép tài liệu tự do GNU (GFDL)
- GNU Giấy phép công cộng nói chung (GPL) / GNU Giấy phép công cộng nói chung yếu hơn (LGPL)
Chú ý: đừng sử dụng giấy phép GPL/LGPL (làm giấy phép duy nhất) cho tác phẩm do bạn tạo ra; nó không thích hợp lắm với các tác phẩm khác ngoại trừ chương trình máy tính. - Giấy phép Nghệ thuật Tự do
- Tất cả các tài liệu thuộc phạm vi công cộng (xem ở dưới)
Xem Commons:Copyright tags để xem các giấy phép khác. Chú ý:GFDL không thực tế cho hình ảnh và các đoạn văn bản ngắn, đặc biệt là đối với các ấn phẩm in, vì nó yêu cầu văn bản đầy đủ của giấy phép phải luôn đi kèm với tác phẩm. Do đó, tốt hơn là phát hành tác phẩm với giấy phép kép, thêm vào GFDL một giáy a phép khác cho phép sử dụng hình ảnh hoặc văn bản dễ dàng hơn; một Giấy phép Creative Commons chẳng hạn. Tương tự, đừng sử dụng giấy phép GPL và LGPL làm giấy phép duy nhất cho tác phẩm của chính bạn nếu được.
Những tác phẩm không có giấy phép phù hợp với Định nghĩa về Tác phẩm Văn hóa Tự do rõ ràng không được phép. Xem hội đồng giải quyết giấy phép để có được nhiều thông tin hơn.
Những ví dụ chung về các trạng thái giấy phép tìm thấy trên Internet, nhưng bị cấm tại Commons, bao gồm:
- Giấy phép Creative Commons Non-Commercial Only (-NC) (Creative Commons chỉ dành cho phi thương mại)
- Giấy phép Creative Commons No-Derivatives (-ND) (Creative Commons không được phép dẫn xuất)
- Những tài liệu không có giấy phép chỉ dùng được theo kiểu sử dụng hợp lý, sử dụng hạn chế, hoặc những ngoại lệ hợp pháp tương tự (xem bên dưới để biết lý do).
Non-permitted licenses may only be used on commons if the work is multi-licensed under a permitted license.
[edit] Thông tin giấy phép
Tất cả những trang mô tả hình trên commons phải ghi rõ ràng tài liệu này được phát hành dưới giấp phép nào, và phải có những thông tin mà giấy phép đó yêu cầu (tác giả, v.v.) và nên có những thông tin đầy đủ để người khác có thể xác nhận tình trạng giấy phép (liên kết nguồn).
Cụ thể hơn, những thông tin sau nên luôn luôn cung cấp ở trang mô tả, bất kể giấy phép có yêu cầu hay không:
- Mô tả nội dungcủa hình ảnh hoặc tập tin phương tiện. Mô tả lại hình của bạn, chụp ở đâu, chụp ai, chụp cái gì? Điều này quan trọng vì nó giúp mọi người biết được họ thật sự đang nhìn/nghe cái gì. Đặc biệt quan trọng đối với những dữ liệu khoa học mà ví dụ như hình ảnh có màu không đúng.
- Tác giả/Người sáng tạora hình ảnh hoặc tập tin phương tiện. Đối với phương tiện mà được công nhận là thuộc phạm vi công cộng do hết hạn bản quyền, ngày mất của tác giả cũng là điều bắt buộc (xem phần về tài liệu phạm vi công cộng ở dưới). Một tiêu bản giấy phép không thay thế đựoc cho yêu cầu này
- Nguồn gốccủa tài liệu, có thể là đường dẫn đến trang web hoặc một ghi chú sách. Điều này rõ ràng không áp dụng nếu tác phẩm là xuất bản lần đầu trên commons và người truyền lên là tác giả của tài liệu đó. Điều này nên được mô tả một cách chính xác.
Sau đây là những điều ít quan trọng hơn, nhưng cũng nên có nếu có thể:
- Ngày thángvà nơi tạo ra. Đối với phương tiện được công nhận là thuộc phạm vi công cộng do hết hạn bản quyền, ngày tạo ra có thể là điều bắt buộc (xem phần về tài liệu thuộc phạm vi công cộng bên dưới).
Những phần mô tả có thể được làm bằng cách sử dụng tiêu bản Thông tin. Để biết cách sử dụng tiêu bản này, xem Commons:Criteria for inclusion (tiếng Anh).
- Giấy phép áp dụng cho tài liệu. Điều này có thể làm được bằng cách sử dụng thẻ quyền.
Xem thêm Commons:Incomplete license.
[edit] Phạm vi giấy phép
Chú ý rằng trong một số trường hợp, một văn bản (tập tin phương tiện) có thể có nhiều khía cạnh có thể và phải được ghi giấy phép: Bất kỳ người nào đóng góp một phần quan trọng của tác phẩm đều có quyền lợi đối với kết quả, và tất cả phải phát hành đóng góp của họ dưới giấy phép tự do - xem tác phẩm dẫn xuất. Tuy nhiên sự khác biệt là không rõ và có thể khác nhau tùy theo từng quốc gia. Dưới đây là một số ví dụ để làm rõ:
- Đối với một đoạn thu âm bài hát, những khía cạnh sau có thể phải tính đến, mỗi cái phải có giấy phép tự do (hoặc phạm vi công cộng) riêng:
- Bản ghi nốt nhạc của bài hát (quyền lợi thuộc về nhà soạn nhạc)
- Lời bài hát (quyền thuộc về nhạc sĩ)
- Trình diễn bài hát (quyền thuộc về người chơi nhạc, ca sĩ, v.v.)
- Bản thu âm (quyền thuộc về nhân viên kỹ thuật / công ty thu âm)
- Đối với ảnh của một tác phẩm nghệ thuật (gồm cả bìa sách và các thứ khác tương tự), nó có thể:
- Người tạo ra tác phẩm nghệ thuật gốc có quyền lợi đối với bất kỳ việc tái sản xuất và tác phẩm dẫn xuất.
- Người chụp hình có quyền lợi đối với hình, nếu không phải là một sự tái sản xuất rõ rệt của tác phẩm gốc.
- Đối với ảnh nội thất của một tòa nhà, chú ý rằng kiến trúc sư có thể có một số quyền lợi nếu những tính năng kiến trúc riêng biệt của tòa nhà được hiển thị (điều này đúng ít nhất là ở Đức).
- Đối với một hình ảnh bên ngoài của một tòa nhà, chú ý rằng kiến trúc sư có thể giữ một số quyền; ở một vài nước, điều này chỉ áp dụng nếu bức hình được chụp từ một nơi không công cộng (Đức, Áo), nhưng ở một số nước khác điều này áp dụng dù đang chụp ở bất cứ vị trí nào (Pháp).
Điều này thường gây ra tranh cãi, nếu tác phẩm nghệ thuật không phải là nội dung chính của bức ảnh hoặc nó khó mà nhận ra dễ dàng: Trong trường hợp này, thường chỉ có người tạo ra bức ảnh (bản ghi âm, v.v.) cuối cùng là bản quyền. Ví dụ, khi chụp ảnh một nhóm người trong một viện bảo tàng, bức ảnh có thể cho thấy vài bức tranh trên tường. Trong trường hợp đó bản quyền của những bức tranh đó không được tính vào. Tuy nhiên vẫn khó phân biệt được điều đó.
Chú ý rằng Giấy phép cho tất cả khía cạnh phải được xác định và mô tả rõ ràng.
Cũng để ý rằng tái sản xuất thường không được bản quyền: Người sáng tạo ra hình ảnh của bức ảnh không sở hữu bản quyền đối với hình kỹ thuật số cuối cùng. Bản quyền thích hợp duy nhất là của hình gốc. Điều này cũng áp dụng cho hình chụp màn hình, xem phần về hình chụp màn hình ở dưới.
[edit] Tài liệu thuộc phạm vi công cộng
Commons chấp nhận những tài liệu thuộc phạm vi công cộng, có nghĩa là, những tài liệu không thích hợp để giữ bản quyền hoặc bản quyền đã hết hạn. Nhưng "phạm vi công cộng" rất phức tạp: luật bản quyền khác nhau tùy theo từng quốc gia, và do một tác phẩm có thể thuộc phạm vi công cộng ở nước này, nhưng vẫn còn giữ bản quyền tại nước khác. Có những quy định quốc tế như Công ước Berne đã đặt ra một vài tiêu chuẩn tối thiểu, nhưng cá nhân mỗi nước được tự do vượt ra ngoài quy định tối thiểu này. Một điều luật nói chung tóm tắt như thế này nếu người tạo ra tác phẩm đã mất hơn 70 năm, những tác phẩm của anh/chị ta thuộc về phạm vi công cộng tại quốc gia mà người sáng tạo đó là công dân và trong quốc gia mà tác phẩm đó lần đầu tiên được phát hành. Nếu tác phẩm là vô danh hoặc là tác phẩm cộng tác (ví dụ, bách khoa toàn thư), nó sẽ nằm ở phạm vi công cộng 70 năm sau ngày đầu tiên phát hành.
Nhiều quốc gia sử dụng điều khoản bản quyền 70 năm này. Một ngoại lệ đáng chú ý là Hoa Kỳ. Do tình trạng lịch sử, Hoa Kỳ có những quy dịnh phức tạp hơn. Ở Hoa Kỳ, bản quyền có thể kéo dài:
- đối với tác phẩm phát hành lần đầu trước năm 1978: đến 95 năm sau khi nó được phát hành lần đầu, và
- đối với tác phẩm phát hành lần đầu từ năm 1978 trở về sau: đến 70 năm sau khi tác giả mất, hoặc đối với tác phẩm vô danh hoặc tác phẩm làm ra để cho mướn, cho đến tối thiểu 95 năm từ khi xuất bản lần đầu hoặc 120 năm từ khi tạo ra tác phẩm.
Đối với những tác phẩm sáng tác trước 1978 nhưng được phát hành vào năm 1978 hay sau đó, có một vài quy định đặc biệt. Những điều khoản này áp dụng ở Hoa Kỳ cho cả những tác phẩm nước ngoài.
Tuy nhiên, năm và nơi phát hành là cần thiết. Ở một vài nước, những tác phẩm phát hành trước năm nào đó là ở phạm vi công cộng. Ở Hoa Kỳ, ngày này là ngày 1 tháng 1, 1923. Hơn nữa, ở một số nước tất cả các tác phẩm phát hành bởi chính phủ là phạm vi công cộng, trong những nước khác đặt ra một số bản quyền, còn nước khác thì rất hạn chế (xem chi tiết từng nước cụ thể bên dưới).
Theo như các tác phẩm thuộc Hoa Kỳ và không thuộc Hoa Kỳ, một người phải luôn ghi nhớ rằng Hoa Kỳ đã thông qua một đạo luật (Uruguay Round Agreements Act, URAA) sẽ hồi phục bản quyền ở Hoa Kỳ đối với tác phẩm ngoại quốc nếu tác phẩm đó vẫn còn có bản quyền ở nước gốc theo ngày của URAA. Ngày URAA này là ngày 1 tháng 1 năm 1996 đối với hầu hết các nước. Điều này có nghĩa là những tác phẩm nước ngoài trở nên có bản quyền ở Hoa Kỳ kể cả khi chúng thuộc phạm vi công cộng tại Hoa Kỳ trước ngày URAA.
Trong một số phạm vi quyền hạn (như ở Hoa Kỳ), một người có thể hiến tác phẩm mà họ tự tạo ra vào phạm vi công cộng. Ở những nơi khác (như ở Liên hiệp Châu Âu) điều này không thể về mặt quy tắc, nhưng một người có thể cung cấp quyền sử dụng hình ảnh tự do với, ví dụ như, giấy phép Creative Commons.
[edit] Tương tác giữa luật bản quyền Hoa Kỳ và luật bản quyền các nước khác
Việc ghi nhớ rằng khi truyền lên một tài liệu từ một quốc gia bên ngoài Hoa Kỳ mà luật bản quyền của cả quốc gia đó và Hoa Kỳđược áp dụng cho việc truyền lên đó là rất quan trọng. Ngoài ra nếu tài liệu đã được lưu trữ tại một trang web thuộc bên thức ba được tải lên Commons thì luật bản quyền của Hoa Kỳ, quốc gia mà người truyền lên là công dân và quốc gia đặt máy chủ web mà trang web đó áp dụng. Do đó bất kỳ giấy phép nào sử dụng tài liệu cần áp dụng tất cả những phạm vi quyền hạn thích hợp và nếu tác phẩm thuộc phạm vi công cộng để nó có thể cho phép tại Commons nó phải nằm ở phạm vi công cộng của tất cả phạm vi quyền hạn liên quan.
Ví dụ như, nếu một người ở Vương quốc Anh truyền lên một hình đã được lấy xuống từ một trang web của Pháp vào máy chủ Commons, việc truyền lên đó chịu ảnh hưởng của luật bản quyền Anh, Pháp và Mỹ. Để hình đó có thể được chấp nhận tải lên Commons nó phải thuộc phạm vi công cộng ở Pháp, Anh và Hoa Kỳ, hoặc phải có một giấy phép bản quyền chấp nhận được đối với hình ảnh đó phù hợp với Anh, Mỹ và Pháp.
[edit] Những tài liệu sử dụng theo điều khoản hợp lý không được chấp nhận tại Commons
Wikimedia Commons không chấp nhận nội dung sử dụng hợp lý, vì luật sử dụng hợp lý khác nhau theo tùy quốc gia - do đó, nội dung được là chấp nhận được dưới, ví dụ, khái niệm sử dụng hợp lý của Hoa Kỳ (rất rộng) không thể dùng được ở đa số các quốc gia khác.
Tương tự, sử dụng hợp lýtùy vào ngữ cảnh mà hình (hoặc tập tin khác) được dùng. Có nghĩa là, một cái gì đó có thể dùng được ở một trang theo sử dụng hợp có thể là vi phạm bản quyền trên trang khác. Đặc biệt, sử dụng hợp lý không cho phép sưu tập và phân phối hình ảnh trong cơ sở dữ liệu phương tiện như commons. Điều này có nghĩa là sử dụng hợp lý đơn giản không thể áp dụng cho commons.
Cả hai vấn đề ngược lại với chính sách của commons là cung cấp ảnh có thể dùng bởi cứ ai với bất cứ mục đích gì.
Tuy nhiên, bạn luôn được chào mừng khi đưa những hình như vậy vào Wiki địa phương của bạn, nếu nó cho phép sử dụng hợp lý.
[edit] Hình chụp màn hình
Hình chụp màn hình được giữ bản quyền nếu chương trình hoặc hệ điều này trình chiếu nó là có bản quyền. Để bàn chi tiết về vấn đề này xem ở đây. Do đó, hình chụp màn hình không thể được dùng ở commons trừ khi tất cả các thành phần, chương trình và dữ liệu trình chiếu trong đó thuộc về một giấy phép tự do nào đó. Ví dụ như, các hướng dẫn của Microsoft không cho phép sự dẫn xuất (xem ở đây). Điều này có nghĩa là việc sử dụng hình chụp màn hình của sản phẩm của Microsoft sẽ vi phạm chính sách của commons.
Chú ý rằng hình chụp màn hình có thể được phát hành dưới giấy phép tự do này chỉ nếu tất cả các hình ảnh sử dụng cho giao diện người dùng chương trình có giấy phép tự do. Nếu, ví dụ như, tất cả chúng là phạm vi công cộng thì hình chụp màn hình đó cũng phải là phạm vi công cộng vì tác phẩm sáng tạo trong việc tạp tạo ra hình chụp màn hình là zero. Nếu hình chụp màn hình có chứa biểu tượng hoặc nội dung của phần không tự do, hình chụp màn hình đó không tự do. Xem trả lời cho một bức thư đến debian-legal@lists.debian.org được gửi bởi User:Paddy trên debian-legal@lists.debian.org: trả lời 1
Do đó, nếu lập trình viên không đồng ý phát hành chương trình dưới một giấy phép tự do, và họ không có giấy phép rõ ràng cho hình chụp màn hình (hoặc tất cả các hình chụp manhinhf) dưới giấy phép tự do, thì hình chụp màn hình là không tự do. Điều này có thể không đúng trong tất cả các điều khoản luật, như ít nhất đúng ở Hoa Kỳ (theo Bridgeman Art Library v. Corel Corp.), ở Đức (xem Bildrechte ở Wikipedia tiếng Đức), and và có thể ở tất cả những nước thuộc Liên hiệp Châu Âu.
Trong một số trường hợp tự chương trình đó là một tác phẩm nghệ thuật - một ví dụ có thể là bản thử nghiệm (như được chiếu ở bên phải với gấu trúc). Hình chụp màn hình của những tác phẩm như vậy là miễn phí nếu tự chương trình đó là miễn phí.
Có thể có những ngoại lệ cho điều này nếu hình chụp màn hình cho thấy chỉ một tác phẩm được tạo ra sử dụng chương trình nào đó, không phải là chính chương trình đó. Nó đặc biệt đúng đối với phông chữ, trong một số trường hợp được xem là những chương trình.This is especially true for fonts, which in some cases are considered programs.
Để tạo ra một hình chụp màn hình tự do:
- Sử dụng một chương trình tự do với các cách trình bày hoàn toàn tự do. (Một chương trình KDE sử dụng ảnh pha lê là một ví dụ)
- Cắt bỏ tất cả những thứ có thể có bản quyền. Chỉ trình chiếu nội dung.
- Nội dung của hình chụp màn hình phải tự do. Hãy đảm bảo rằng hình chụp màn hình không chứa thương hiệu, ký tự hoặc hình ảnh không tự do, hoặc bất cứ thứ nào khác mà công cộng nói chung không có phép sử dụng miễn phí nó.
Hãy đánh dấu hình chụp màn hình chỉ có nội dung tự do với {{hình chụp màn hình tự do}} cùng với một thẻ quyền hợp lý. Bạn cũng có thể mô tả giấy phép tự do nào chương trình thuộc về.
[edit] Tác phẩm dẫn xuất
Bạn muốn một bức ảnh của Chuột Mickey, nhưng dĩ nhiên bạn không thể chỉ quét ảnh nó vào. Tại sao lại không chụp bức ảnh của một hình ảnh động và sau đó truyền nó lên? Đừng làm vậy. Lý do tại sao bạn không thể truyền lên hình của những nhân vật như vậy là vì chúng được coi như là tác phẩm dẫn xuất. Những tác phẩm như vậy không thể được phát hành mà không có sự cho phép của người sáng tạo ra bản gốc.
Đạo luật Bản quyền Hoa Kỳ năm 1976, Mục 101, nói rằng: "Một tác phẩm dẫn xuấtlà một tác phẩm dựa trên một hoặc nhiều tác phẩm có trước, như bản dịch lại, phối khí lại, kịch bản hóa, hư cấu lại, phiên bản ảnh động, thu âm, tái sản xuất nghệ thuật, tóm tắt, cô đọng, hoặc bất kỳ dạng nào khác trong đó tác phẩn có thể viết lại, biến đổi, hoặc dùng lại. Một tác phẩm bao gồm sự tham khảo, chú thích, chế tạo, hoặc những điều chỉnh mang tính biên tập mà, nói chung, đại diện cho một tác phẩm gốc có tác giả, là một "tác phẩm dẫn xuất"". Một bức ảnh của một vật có bản quyền được xem là tác phẩm dẫn xuất theo luật Hoa Kỳ. Đạo luật Bản quyền Hoa Kỳ năm 1976, phần 106: "(...) Chủ sở hữu bản quyền trên danh nghĩa có quyền duy nhất để làm và ủy quyền bất kỳ trong những điều sau đây: (...) (2) chuẩn bị cho những tác phẩm dẫn xuất dựa trên tác phẩm có bản quyền;"
Do đó, những tác phẩm dẫn xuất "không được ủy quyền" như hình các nhân vật hành động, đồ chơi v.v. phải bị xóa.
Để có thêm thông tin, xem Commons:Derivative works.
[edit] Điều cần chú ý
Giả sử rằng bạn chụp một bức hình với máy ảnh của bạn, hoặc bạn đã quét nó từ đâu đó, hoặc bạn đã tải nó về từ một trang web - và muốn tải nó lên Wikimedia Commons. Làm sao bạn biết cái gì được và cái gì không? Sau đây là những bảng ví dụ có thể giúp bạn quyết định. Trong trường hợp còn nghi ngờ, hãy đọc những hướng dẫn cặn kẽ hơn đối với quốc gia của bạn trước. Nếu bạn vẫn không biết chắc chắn, hãy hỏi tại Commons:Help desk hoặc Commons:Village pump bằng ngôn ngữ của chính bạn.
Hoàn toàn OK:
Hình tự chụp của:
- Tự nhiên (rừng, bầu trời, v.v.)
- Thú vật (mèo, chó, v.v.)
- Côn trùng (kiến, bọ, v.v.)
- Sản vật (táo, khoai tây, v.v.)
- Đồ ăn thức uống (cơm, phở, v.v.)
- Người đã cho phép
- Chính bạn (miễn là bạn không dùng nó như trang web cá nhân)
- Những vật thuộc phạm vi công cộng do thời gian cả ở Hoa Kỳ và luật pháp nước bạn:
- Những công trình được xây bởi một kiến trúc sư đã mất trên 70 (nên là 100) năm trước
- Những tác phẩm nghệ thuật tạo bởi một nghệ sĩ đã mất trên 70 (nên là 100) năm trước
- Sách có tác giả đã mất trên 70 (nên là 100) năm trước
Hình bạn từ quét của:
- Các tài liệu mà bản quyền đã hết hạn theo luật pháp của quốc gia bạn và Hoa Kỳ.
Tài liệu từ trang web:
- Tài liệu mà bản quyền đã hết hạn theo luật pháp của quốc gia bạn, Hoa Kỳ và luật pháp nơi đặt máy chủ web.
Tranh cãi, có hoặc có thể không được:
Tất cả các loại tài liệu có bản quyền:
- Biểu trưng (chỉ là những thiết kế rất đơn giản thì được)
- Xe hơi
- Sản phẩm dùng thường ngày (chỉ là những thiết kế rất đơn giản thì được)
- Bìa sách (chỉ là những thiết kế rất đơn giản thì được)
- Bìa Album / CD
- Tiền tệ
- Công trình được xây bởi kiến trúc sự mất dưới 70 năm trước (hoặc còn sống)
- Tác phẩm thiết lập mãi mãi ở nơi công cộng, được tạo bởi nghệ sĩ đã mất chưa đến 70 năm (hoặc còn sống)
- Nội thấy của nhà cá nhân, bảo tàng
- Hình chụp màn hình (xem Hình chụp màn hình)
- Người nổi tiếng
- Người bình thường không cho phép chụp
Hoàn toàn không chấp nhận
- Hình sử dụng hợp lý
- Nghệ thuật của người hâm mộ rất giống với tài liệ được bản quyền
- Hình ảnh, bản vẽ, bản quét và những tái sản xuất của các vật được giữ bản quyền bởi ai đó chứ không phải bạn như sau đây:
- Tác phẩm không được thiết lập vĩnh viễn, tạo bởi một nghệ sĩ đã mất chưa đầy 70 năm (hoặc còn sống)
- Hình hoạt họa, tượng nhỏ, đồng phục và những tài liệu có bản quyền (xem Tác phẩm dẫn xuất)
[edit] Luật quốc tế
[edit] Công ước Bern
Hầu hết các nước trên thế giới đều là thành viên của Công ước Bern về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật (xem toàn văn ở đây). Tiếp theo công ước này, các nước lại quy định thúc ép luật bản quyền đối với nước khác, theo những luật nào đó. Một hệ quả của những điều này là chúng ta nên luôn quan tâm đến luật pháp của đất nước nơi tác phẩm đó phát sinh.
Phần quan trọng nhất là điều 7, quy định thời hạn bảo hộ của Công ước. Công ước đặt ra khoảng thời gian tối thiểu là 50 năm sau khi tác giả mất (với một số ngoại lệ). Tuy nhiên, mỗi quốc gia được quyền thiết lập thời hạn dài hơn.
- Trong bất kỳ trường hợp nào thời hạn bảo hộ sẽ do quy định của Luật pháp của nước nơi sự bảo hộ được áp dụng. Tuy nhiên, trừ trường hợp Luật pháp của nước đó quy định khác đi, còn không thì thời hạn bảo hộ sẽ không quá thời hạn được quy định ở Quốc gia gốc của tác phẩm.
Mặc dù nhiều nước chấp nhận quy định thời hạn ngắn hơn so với Điều 7 của Công ước, xin ghi nhớ rằng Đạo luật Bản quyền Hoa Kỳ không tôn trọng những luật đó. Ví dụ, 17 U.S.C. 104A(a)(1)(B) có thể phục hồi bản quyền một tác phẩm xuất bản bên ngoài Hoa Kỳ trong thời hạn còn lại của luật bản quyền Hoa Kỳ thậm chí khi bản quyền của nó có thể đã hết hạn sớm hơn tại quốc gia mà nó bắt nguồn. Điều này có thể tác động tới những tác phẩm vẫn còn bản quyền vào ngày 1 tháng 1 năm 1996 ở quốc gia gốc. Điều này có nghĩa là một tác phẩm hiện nay là thuộc phạm vi công cộng tại quốc gia mà thành viên Commons đang sinh sống vẫn có thể còn hiệu lực bản quyền tại Hoa Kỳ. Để xem chi tiết hơn, xin hãy xem w:en:Wikipedia:Non-US_copyrights#Dates_of_restoration_and_terms_of_protection để có danh sách những ngày phục hồi bản quyền của Mỹ.
[edit] Luật bản quyền châu Âu
Liên hiệp châu Âu đã đưa ra những hướng dẫn để hài hòa các quy định bản quyền ở các nước Liên hiệp châu Âu (xem Luật bản quyền của Liên hiệp châu Âu bằng tiếng Anh). Tuy nhiên, để ý rằng các hướng dẫn đó, không giống như quy định của châu Âu, không được áp dụng đồng nhất. Chúng phải được chuyển thành luật của mỗi quốc gia thông qua cơ quan lập pháp của quốc gia đó, và chúng thường bị một khoản thời gian chậm trễ đáng kể để làm được việc đó. Ví dụ, một trường hợp tiêu biểu là việc miễn bản quyền hợp pháp (tương đương với "sử dụng hợp lý"), được cho phép nhưng với các giới hạn khác nhau.
Điều quan trọng nhất đối với mục đích của chúng ta là Hướng dẫn về việc cân bằng thời hạn bảo hộ bản quyền (văn bản). Hướng dẫn này đặt ra thời hạn bản quyền là 70 năm sau khi tác giả mất (đối với tập thể tác giả, là ngày mất của người cuối cùng; đối với tác phẩm tập thể, vô danh hoặc ẩn danh, thì theo ngày xuất bản).
Tuy nhiên, hướng dẫn này không làm ngắn đi thời hạn bản quyền đang sử dụng ở những quốc gia áp dụng chúng.
EUCD 2001, khoản 5, xác định những ngoại lệ để giữ bản quyền. Tuy nhiên, chỉ có một trong những ngoại lệ này là bắt buộc (nó có liên quan đến lưu trữ). Những ngoại lệ còn lại đều là tùy chọn, có nghĩa là đối với mỗi ngoại lệ, mỗi quốc gia được quyền lựa chọn sử dụng hoặc khước từ nó. Do đó, không nên giả thiết rằng một ngoại lệ là đúng ở một nước EU (hình dung đúng) có thể áp dụng được ở nước khác.
Cuối cùng, có một số lượng đáng kể quy định theo trường hợp hoặc luật họcđối với những vấn đề này. Trong một số trường hợp, họ có thể tạo ra quyền lợi hoặc giới hạn dù nó không xuất hiện trong văn bản luật. Do đó, nên luôn luôn cảnh giác cách diễn dịch luật pháp ở đất nước mà bạn quan tâm, chứ không chỉ đơn giản là đọc văn bản luật.
[edit] Quy định tại từng quốc gia
[edit] Xem thêm
- vi:Wikipedia:Câu hỏi về bản quyền
- Stock.xchng Policy
- Thẻ quyền (tiếng Anh)
- Tiền tệ (tiếng Anh)
[edit] Ghi chú
- ↑ Điều này có thể được quy định tùy theo khu vực địa lý, thương hiệu, hoặc những điều luật khác không liên quan đến bản quyền, những thứ mà Wikimedia Commons không thể tính đến hết được. Wikimedia Commons cố gắng đảm bảo rằng bất kỳ hạn chế nào như vậy đều được đề cập đến trong trang mô tả hình, nhưng nó là trách nhiệm của thành viên trong việc đảm bảo rằng việc sử dụng tập tin đó không vi phạm bất cứ luật pháp thực tế nào. Cụ thể là, bản quyền của một tài liệu nào đó có thể đã hết hạn ở nước này, nhưng vẫn còn hạn bảo hộ của một nước khác. Hơn nữa, nhiều giấy phép chung, như GFDL và Creative Commons Share-Alike, đòi hỏi các tác phẩm dẫn xuất đều phải được phát hành dưới cùng điều kiện giấy phép
[edit] Liên kết ngoài
Tập hợp các trang luật: (bằng tiếng Anh)
- UNESCO collection of copyright laws.
- WIPO Collection of Laws for Electronic Access (CLEA).
- CIPR: Copyright laws of the CIS nations and the three Baltic states.
Công ước bản quyền:
- Berne Convention.
- WIPO Copyright treaty.
- EU Council Directive 93/98/EEC on the harmonization of copyright terms in the EU.
Khác:
- Circular 38a: International Copyright Relations of the United States, from the U.S. Copyright Office. (A bit dated, some countries are missing.)
- Circular 38b: Highlights of Copyright Amendments Contained in the URAA, from the U.S. Copyright Office.
- 17 USC 104A: Copyright restorations in the U.S. due to the URAA
- Copyright in the USA